Τρόποι ενίσχυσης της αυτοεκτίμησης

Επιμέλεια: Καπουσίδου Ζαφειρούλα, Κοινωνική Λειτουργός

Βιβλιογραφία:
Η κακοποίηση του παιδιού στο σχολείο & στην οικογένεια.
Συγγραφέας: Πρεκατέ Βικτωρία,
Εκδότης: Βήτα Ιατρικές Εκδόσεις ISBN: 9789604520633

1)Έπαινος: Επαινείτε το παιδί σας για το παραμικρό καλό που κάνει, για τις βελτιώσεις στη συμπεριφορά του, για τις πρωτοβουλίες του, για την ευαισθησία του. Προσπαθήστε ο έπαινος να είναι συγκεκριμένος- όχι εξωπραγματικός-  και να σχολιάζει με λεπτομέρεια στην πράξη ή στην ιδιότητα του παιδιού. Προσπαθήστε να επαινείτε το παιδί σας για πολλά διαφορετικά πράγματα που κάνει και τα καταφέρνει, αλλά και για αυτό που είναι. Διαλέξτε λέξεις που ηχούν αληθινές για εσάς και μην ντρέπεστε να τις επαναλάβετε στο παιδί σας. Ο έπαινος δε σημαίνει ότι εγκρίνετε όλα όσα κάνει το παιδί αλλά γίνεται ο καθρέπτης που θα δείξει στο παιδί σας ότι είναι επιθυμητό, άξιο, ικανό, αγαπητό, καλό, όμορφο. Μη γελοιοποιείτε τα όνειρα του παιδιού σας. Η αντίδραση πρέπει να είναι προσεκτική, όχι ακυρωτική.

2)Ακρόαση: Ακούστε το παιδί σας προσεκτικά. Δώστε του χρόνο για να συζητήσετε με το παιδί για οποιοδήποτε θέμα φέρει εκείνο. Μην αποσπάστε από άλλα πράγματα και μη δείχνετε ότι βαριέστε ή ότι δε δίνετε αξία σε αυτά που λέει. Κάντε ερωτήσεις σε αυτά που σας λέει. Ανοίξτε διάλογο μαζί του. Αν το παιδί έχει ένα πρόβλημα, ακούστε και αποδεχτείτε τα συναισθήματά του. Ζητήστε του να σας το περιγράψει λεπτομερώς.  Πείτε του αυτό που νομίζετε αλλά ρωτήστε το π.χ. εσύ τι νομίζεις ότι είναι καλύτερο να κάνεις;

3)Τρυφερότητα: Οι αγκαλιές, η ζεστασιά, τα χαϊδευτικά ονόματα είναι πολύ σημαντικά για να νιώσει το παιδί σας ότι είναι καλοδεχούμενο και ότι του αγαπούν. Σε περίπτωση που δείχνει να ασφυκτιά από τις αγκαλιές και τα φιλιά και θέλει να φύγει, σεβαστείτε το. Για να έχουν τα παιδιά σας υψηλή αυτοεκτίμηση, θα πρέπει να νιώσουν ότι νοιάζεστε για αυτά, ότι θα σας στοίχιζε αν τους συνέβαινε κάτι κακό, ότι θα κάνατε τα πάντα για την ασφάλειά τους, ότι θα σας έλειπαν αν έφευγαν.

4)Αποδοχή: Αποδεχτείτε το παιδί σας όπως είναι. Αποδεχτείτε τις μοναδικές του ικανότητες, τα δικά του ταλέντα. Ίσως να μην πληροί τις προδιαγραφές που εσείς θα επιθυμούσατε αλλά ήρθε στη ζωή να διανύσει το δικό του μοναδικό δρόμο και εσείς είστε εκεί για να το υποστηρίξετε να γίνει το καλύτερο που θα μπορούσε να γίνει. Αυτό δε σημαίνει ότι δε θα προσπαθήσετε να διορθώσετε τυχόν προβληματικές του συμπεριφορές, απλά αυτό δε θα γίνει μέσω της κριτικής. Θα γίνει μέσω της επίγνωσης των συνεπειών της συγκεκριμένης πράξης. Είναι σημαντικό να προσφέρετε αγάπη δίχως όρους: όχι «θα σε αγαπώ αν φας όλο σου το φαγητό». Δώστε στα παιδιά το αίσθημα του ανήκειν, φροντίζοντας να έχετε μια ευρύτερη κοινότητα γνωστών και φίλων.

5)Πειθαρχία: Η σωστή πειθαρχία, η επιβολή κανόνων και ορίων στα παιδιά, αυξάνει την αυτοεκτίμησή τους. Παιδιά που έχουν ό,τι θέλουν ανά πάσα στιγμή , εισπράττουν τελικά ότι οι γονείς δεν τα νοιάζονται αρκετά, καταλαβαίνουν ότι στο βάθος δεν είναι αρεστά. Οι κανόνες πειθαρχίας πρέπει να είναι ανάλογοι της ηλικίας του παιδιού, σαφείς , ξεκάθαροι, να είναι αυτοί που ωφελούν το παιδί και όχι να έχουν κίνητρο να νιώθετε εσείς καλά. Όταν το παιδί δε συμπεριφέρεται σωστά κριτικάρετε τη συμπεριφορά του, όχι το ίδιο. Ποτέ μην προσβάλλετε το παιδί μπροστά σε άλλους, ποτέ μην το αποκαλείται με υποτιμητικά ονόματα .Διδάξτε στο παιδί σας ότι του αξίζει αγάπη, ακόμη κι όταν κάνει λάθη.

6)Υπομονή: Τα παιδιά θέλουν το χρόνο τους για να μάθουν. Ενθαρρύνετέ τα σε κάθε τους καινούριο βήμα. Πείτε τους ότι να κάνει κανείς λάθη είναι φυσιολογικό και ότι κι εμείς οι μεγάλοι κάνουμε λάθη. Αν κάνετε λάθη στη συμπεριφορά απέναντί τους,  ζητήστε συγγνώμη, θα σας σεβαστούν πολύ περισσότερο. Επιβραβεύστε την κάθε τους προσπάθεια, τη διάθεσή τους να προσπαθήσουν. Αν δείτε ότι το παιδί λέει ψέματα για να καλύψει κάποιο λάθος ή αταξία του, μην βιαστείτε να το κατακεραυνώσετε με χαρακτηρισμούς, γιατί αργότερα θα γίνουν μέρος της ταυτότητάς του. Εξηγήστε του ότι καταλαβαίνετε την ανάγκη του να πει ψέματα για να προστατέψει τον εαυτό του, αλλά η ειλικρίνεια είναι ο καλύτερος τρόπος για να ζουν μαζί οι άνθρωποι, ότι παρόλο που θα πρέπει να υποστεί τις συνέπειες των πράξεών του, αυτό δε σημαίνει ότι τα αγαπάτε ή το εκτιμάτε λιγότερο.

7)Ευθύνη: Δώστε στα παιδιά σας ευκαιρίες να αναλάβουν πρωτοβουλίες, να δημιουργήσουν ή να διεκπεραιώσουν κάτι μόνα τους, δώστε τους την ευκαιρία να πετύχουν. Αν δείτε ότι το παιδί δυσκολεύεται να φτιάξει κάποιο παιχνίδι, μην παρεμβαίνετε ισοπεδωτικά κάνοντάς το εσείς αντί για εκείνα αλλά δώστε τους λίγη βοήθεια να μπορέσουν να συνεχίσουν. Δώστε στο παιδί την ευκαιρία να δοκιμάσει διάφορες δραστηριότητες πχ. Αθλητικές,    καλλιτεχνικές και να διαλέξει εκείνο αν θέλει να συμμετέχει ή όχι.

8)Θετική εικόνα σώματος: Θα πρέπει να επαινείτε το παιδί σας ότι είναι όμορφο και συμπαθητικό έτσι όπως είναι. Βοηθήστε το παιδί να αγαπήσει το σώμα και τον εαυτό του έτσι όπως είναι. Τονίστε τη σημασία της άθλησης και της υγιεινής διατροφής για να νιώθουν εκείνα καλά και όχι για να αποδείξουν κάτι σε άλλους. Δώστε του να καταλάβει ότι κάθε σώμα είναι διαφορετικό. Για να πετύχετε θετική εικόνα σώματος, θα πρέπει και εσείς ως γονείς να νιώθετε καλά με το σώμα σας. Αν νιώθετε άσχημος, είναι δύσκολο να πείσετε το παιδί σας για τη δική του ελκυστικότητα.

9)Υγιεινή ζωή: Η καθαριότητα, η υγιεινή διατροφή, το  κολακευτικό(όχι απαραίτητα ακριβό)ντύσιμο, η άθληση ενισχύουν μακροπρόθεσμα την υγεία και την αυτοεκτίμηση του παιδιού.. Του δίνουν το μήνυμα ότι το σώμα του, η υγεία του έχουν αξία, ότι είναι πολύτιμο για εσάς, ώστε να το προσέξετε και να του προσφέρετε τη φροντίδα που του αξίζει.

10)Όχι στις συγκρίσεις-δε βοηθούν. Αντιθέτως, εντείνουν το φόβο, την αντιπαλότητα, το να νιώθει το παιδί ανεπαρκές. Ο στόχος σας θα πρέπει να είναι να βοηθήσετε το παιδί σας να γίνει ο καλύτερος εαυτός του, όχι καλύτερος από κάποιον άλλο πχ τον αδερφό του. Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται στη διακριτική μεταχείριση μεταξύ αδερφών έτσι ώστε να αποφύγετε τον ανταγωνισμό ανάμεσά τους.

11)Προσοχή στις λέξεις: Τα παιδιά, ιδίως τα πολύ μικρά δεν καταλαβαίνουν πότε εννοείται κάτι ή όχι. Πχ. Όταν λέτε σε ένα τρίχρονο «αφού δε σταματάς να κλαις, εγώ θα φύγω», το παιδί πραγματικά θα πιστέψει ότι θα φύγετε. Όταν αποκαλείτε το γιο σας «μπουμπούνα» χαϊδευτικά ή για αστείο, το παιδί απορροφά αυτό το μήνυμα  στο υποσυνείδητό του  και θα λειτουργήσει στο μέλλον σύμφωνα με αυτό το προγραμματισμό. Διδάξτε στο παιδί σας να δέχεται ευχάριστα τα κοπλιμέντα, όχι να τα απορρίπτει.

12)Θετική χρήση της φαντασίας: Θα πρέπει να διδάξετε στα παιδιά, αντί να κάνουν τρομακτικά σενάρια για το μέλλον, να χρησιμοποιούν τη φαντασία τους για θετικούς οραματισμούς στο μέλλον. Όταν μια τρομακτική σκέψη μπαίνει στο μυαλό τους, να την αντικαθιστούν αμέσως με το θετικό επιθυμητό αποτέλεσμα. Αυτό σημαίνει ότι θα πρέπει και εσείς ως γονείς να αντιμετωπίσετε τους υπερβολικούς φόβους σας ή την ανασφάλειά σας. Ο φόβος εύκολα μεταδίδεται από γονείς σε παιδιά και κάποιες από τις φοβίες που έχουν τα παιδιά είναι απορροφημένοι φόβοι γονιών.

13)Κοινωνική ζωή: Ένα παιδί που έχει έπαινο, αγάπη και χρόνο στην οικογένειά του, έχει συνήθως άνεση στις φιλίες. Είναι χρήσιμο να ενθαρρύνετε την παρέα με κατάλληλους φίλους μέσα από δραστηριότητες ή γνωστές οικογένειες που εμπιστεύεστε. Εξηγήστε του ότι δεν αρέσουν όλοι σε όλους και ότι κάποιες φορές κάποιοι δε μας θέλουν για παρέα και ότι αυτό δε σημαίνει ότι φταίμε. Καθησυχάστε το ότι μπορεί να βρει φίλους που να του ταιριάζουν καλύτερα. Διδάξτε του κοινωνικές δεξιότητες όπως πχ. Να χαμογελά, να κοιτάζει τον άλλο στα μάτια, να ενδιαφέρεται για τους άλλους.

14)Σωστά πρότυπα: Δεν μπορείτε να διδάξετε στα παιδιά σας να αγαπούν τον εαυτό τους αν δεν αγαπάτε εσείς τον εαυτό σας. Μην κριτικάρετε τον εαυτό σας και αφήστε κατά μέρος τα υπερβολικές απαιτήσεις από τον εαυτό σας. Φροντίστε την υγεία σας(ψυχική/ σωματική). Δείξτε αισιοδοξία για το μέλλον.

15)Προσέχετε τι λέει το παιδί. Θα πρέπει να επαγρυπνείτε και να συζητάτε μαζί του  ώστε να διορθώσετε τυχόν λαθεμένες πεποιθήσεις, πριν αυτές ριζωθούν.

16)Αποδοχή φυλετικής, εθνικής ή άλλης ταυτότητας: Θα πρέπει να του διδάξετε αποδοχή και τιμή στην ταυτότητά του. Βοηθήστε  το να ενταχθεί σε ομάδες ομόφυλων αλλά και ετερόφυλων που αποδέχονται τη διαφορετικότητα. Βοηθήστε το παιδί να μάθει για την ομάδα και την οικογένεια από όπου προέρχεται, να είναι περήφανο για την καταγωγή του και ότι είναι το ίδιο καλό όπως και οι άλλοι.

17)Πνευματικές-θρησκευτικές πεποιθήσεις :Πολλά παιδιά αντλούν δύναμη και κουράγιο, ελπίδα και έμπνευση από την πίστη στο Θεό που τα αγαπά χωρίς όρους. Αν οι δικές σας θρησκευτικές πεποιθήσεις δε συμφωνούν, μην επιβάλλετε τις δικές σας πεποιθήσεις σε βάρος των παιδιών.