Διαχείριση θυμού – Ενδεικτικές πληροφορίες για γονείς και εκπαιδευτικούς

Επιμέλεια: Γεωργία Κιζιρίδου, Εξελικτική – Σχολική Ψυχολόγος, MSc

Ο θυμός είναι ένα συναίσθημα που συναντάται συχνά σε παιδιά και εφήβους μέσα από ποικίλες συμπεριφορικές εκφράσεις. Ενδεικτικά μερικές από αυτές είναι οι εξής: ξεσπάσματα μέσα από φωνές, καταστροφή αντικειμένων, απομόνωση και χτυπήματα προς τον εαυτό ή και τους άλλους.

 Πολλές φορές η έκφραση του θυμού ενός παιδιού ή εφήβου προκαλεί αμηχανία στους ενήλικες, ενδεχομένως γιατί έρχονται αντιμέτωποι με ατομικές αναμνήσεις και προσωπικές τραυματικές εμπειρίες. Αποτέλεσμα αυτού είναι να γίνεται αυθόρμητα η προσπάθεια να καταπιέζεται ή να αποσιωπάται ο θυμός. Οι πιο συνηθισμένες αντιδράσεις απέναντι στο θυμό είναι η απάντηση επίσης με θυμό και επιθετικότητα ή με φυγή από το άτομο που βιώνει θυμό.

Συνήθως όταν ένα ανήλικο άτομο δείχνει θυμωμένο προσπαθεί να επικοινωνήσει με μη λειτουργικό τρόπο δικές του ψυχολογικές ανάγκες που νιώθει ότι είναι ακάλυπτες. Πιο ειδικά, το θυμωμένο παιδί μπορεί παραλλήλως να βιώνει άγχος, φόβο εγκατάλειψης, αίσθηση ανημπόριας και αδυναμίας, ενοχή, έλλειψη προσοχής από τους σημαντικούς άλλους, μη κατανόηση από τους άλλους και να μη γνωρίζει με ποιον άλλον τρόπο να τα εκφράσει πέρα από την έκρηξη θυμού.

Είθισται οι ανήλικοι να βιώνουν θυμό απέναντι στους γονείς τους γιατί πιστεύουν πως τους καταπιέζουν και τους απαγορεύουν κάτι αγαπημένο. Από την άλλη, θυμό απέναντι στους εκπαιδευτικούς νιώθουν όταν ο ενήλικας δείχνει φανερά προτίμηση προς ορισμένους μαθητές, διακόπτει τους μαθητές όταν μιλάνε, επιβάλλει αυταρχικά τις απόψεις τους, ενοχοποιεί άδικα μαθητές και έχει απαιτήσεις που δεν μπορούν οι ίδιοι να ανταποκριθούν.

Σκοπός είναι ο εκπαιδευτικός και ο γονέας που παρατηρεί το παιδί/ έφηβο που βιώνει θυμό να προσπαθήσει να παραμείνει δίπλα του χωρίς να τρομοκρατείται ο ίδιος. Είναι πολύ σημαντικό ο ενήλικας να λειτουργήσει προστατευτικά προς το παιδί/ έφηβο, αποδεχόμενος το συναίσθημα του θυμού. Απαραίτητη προϋπόθεση αποτελεί η προσοχή και η εγρήγορση των ενηλίκων, ώστε να βρεθεί μια εναλλακτική και δημιουργική διέξοδος για τους ανηλίκους. Οποιαδήποτε έκφραση θυμού μειώνει τα  ψυχικά αποθέματα και τη δημιουργικότητα του μαθητή λειτουργεί καταστροφικά ή/ και αυτοκαταστροφικά. Επομένως, ο απώτερος σκοπός είναι η διαχείριση του θυμού μέσα από την ανάπτυξη του μαθητή. Μερικές θετικές διέξοδοι έχει φανεί πως είναι η συζήτηση σε ουδέτερο και ήρεμο περιβάλλον, το περπάτημα και το άκουσμα της μουσικής. Επομένως, αναζητούνται διέξοδοι σχετικά με το τι μπορεί να γίνει και τι δεν πρέπει να γίνει, ώστε το παδί/ έφηβος να έχει μια ομαλή πορεία στο σχολικό και ευρύτερο κοινωνικό πλαίσιο.